اقلیم در معماری امروز ایران

decoro.ir

اقلیم در معماری امروز ایران

پاسخ دهنده: امیرحسین تبریزی

مدیر دفتر معماری At architect

کارشناس مرمت و احیای ابنیه تاریخی، کارشناس ارشد مرمت و احیای ابنیه و بافت های تاریخی

پاسخ مناسب به این سوال نیازمند ساعت ها گفتگو و سلسله مراتبی است

که شامل سیر تغییر و تکامل فیزیولوژی بدن انسان، سبک زندگی، چگونگی پیدایش و تکامل ساختارهای سکونتی وابسته به بستر،

اقلیم و تغییرات اقلیمی، انقلاب صنعتی و … می شود

و البتهت برای همگان وابستگی انسان به اقلیم و طبیعت پر واضح است.

پس تکرار مکررات نمی کنم چرا که همگی می دانیم بدن انسان پس از خوراک نیازمند تامین حد نسبی دمای آسایش

و فضای زیستی مناسب و شرایط زندگی متناسب برای رفع نیازهای آسایش اش است

و لازمه فراهم آوردن آنها در مجموع در ۲ اولویت می گنجد: نخست پوشاک و دوم مسکن و سرپناه

و می بینیم که هر دو راهکاری هستند در تقابل با اقلیم و طبیعت!

اما به طور خلاصه ترجیح می دهم با ۲ مثال مختصر با رویکرد انتقادی حق مطلب را به جا بیاورم.

نخست نگاهی بندازیم به خانه های تاریخی ایران به خصوص الگوهای مناطق گرم و خشک.

آنچه می بینیم شاهکار مهندسی است که با ۳ چیز ارتباط مستقیم و وابستگی دارد: ۱- اقلیم ۲- اانسان ۳- هنجارها.

حیاطی زیبا و چیدمان اتاق های فراوان و با تزئینات وصف ناپذیر ابتدایی ترین توصیف این خانه هاست.

واقعیت آن است که تمامی این چیدمان فضایی و اجزا و مفصل های بینابین شان

و همچنین مصالح به کار رفته همگی در وهله نخست به سبب بهره برداری،

کنترل و مهار پدیده های اقلیمی همچون نور خورشید، گرما و سرما، رطوبت و … خلق شده است.

به عنوان مثال تابستان نشین خانه در جنوب قرار داشت.

چون نور ضعیف شمال به آن می تابید و خنک بود یا زمستان نشین در شمال قرار داشت.

چون نور شدید جنوب به صورت مایل وارد اتاق می شد و بدنه نمای آن را نیز گرم می کرد.

بهره برداری از مشتقات خاک مانند خشت، آجر و کاهگل به عنوان مصالحی پایدار و عایق مناسب،

خود نقش بسزایی در ممانعت از هدر رفتن انرژی داشت. مکانیسم حیرت آور بادگیر برای تهویه و خنک کردن هوا هم که خود معرف حضور همگان است.

وجود حوض آب و قرار دادن تخت روی آن در تابستان ها خلق فضایی خنک همراه با سطح آسایش ایده آل را فراهم می کرد.

جالب است بدانید برای دفع حشرات مانند پشه و مگس در حیاط خانه گیاهانی چون خرزهره و مورت می کاشتند

و این تا به امروز سالم ترین روش اکولوژیک دفع آفات و حشرات محسوب می شود که نه تنها آسیبی به طبیعت نمی زند، بلکه آن را توسعه می دهد.

حال برگردیم به اکنون.

شاید این پرسش مطرح شود که چه مقایسه عادلانه ای می توان بین خانه های بزرگ حیاط دار گذشته با آپارتمان های امروزی کرد؟

پاسخ بسیار واضح است. مساله کمیت، مقیاس و ابعاد نیست.

مسئله یافتن مناسب ترین پاسخ و راه حل برای تامین بهترین سطح آسایش در فضای مسکونی با مصرف کمترین انرژی مضر و همچنین بهره برداری صحیح از طبیعت و نعماتش است.

ما دیوارهایی می سازیم که کوچک ترین نقشی در جلوگیری از هدررفت انرژی ندارند

و بعد با افتخار در دل همان دیوارهای منفعل شیشه ای دوجداره نصب می کنیم تا مانع تبادل انرژی شود.

نمای ساختمان های مان را مزین به قوی ترین گیرنده های گرما و سرما یعنی سنگ می کنیم تا در تابستان ها خانه های مان گرم تر و در زمستان ها سردتر شود.

بعد در تابستان ها کولرهای آبی مان را با مصرف ۲۰۰ لیتر آب در ۱۰ ساعت روشن می کنیم

و البته نگران خشکسالی مملکت مان هم هستیم حتی نمی دانیم در زمستان ها نباید با لباس تابستانی در خانه زندگی کرد.

درست در عصر فراتکنولوژی بشر حتی نتوانستیم تفکر و مهندسی صدها سال پیش کشورمان را به کار گیریم.

photo_2017-01-09_13-37-46

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *